Terminale transportu miejskiego
Podstawowym miejscem, w którym znajdują się terminale transportu miejskiego
są węzły komunikacyjne, w których spotykają się różne linie i trakcje
transportu zbiorowego. Pomimo tego, że w kraju realizowane są z właściwym
zaangażowaniem władz lokalnych dopiero od kilku lat, obecnie znajdują się w
centrum zainteresowania zarówno samorządów czy przewoźników, jak i samych
pasażerów.
Rodzaj terminala zależy od funkcji, jakie ma on pełnić dla pasażerów.
Wyróżnić można:
- końcówki - terminale przesiadkowe leżące najczęściej na styku
komunikacji miejskiej i podmiejskiej;
- węzły przesiadkowe komunikacji miejskiej - terminale położone
najczęściej u zbiegu wielu linii w obrębie śródmieścia;
- węzły przesiadkowe komunikacji miejskiej i regionalnej - terminale
umieszczone przy aglomeracyjnych i regionalnych dworcach kolejowych i
autobusowych.
Powiązanie terminala z układem drogowym stosuje się, gdy pożądane
jest nakłonienie użytkowników komunikacji indywidualnej do przesiadki na
transport zbiorowy. Wyróżnia się węzły:
- Park&Ride - uruchamiane w miejscu, od którego zaczynają się korki -
jest to parking, na którym można pozostawić samochód by kontynuować
podróż transportem zbiorowym; opłata za parkowanie musi być powiązana
z biletem na przejazd;
- Bike&Ride - uruchamiane, jeżeli transport zbiorowy niedostatecznie
penetruje okolicę (zwłaszcza na przedmieściach) - ma być to bezpłatne i
bezpieczne miejsce do pozostawienia roweru w celu kontynuowania podróży
komunikacją zbiorową;
- Kiss&Ride - podjazd do dworca w postaci strefy szybkiej wymiany pasażerów
(z zakazem parkowania, ale dopuszczonym chwilowym zatrzymaniem) -
umożliwia komfortowy dowóz do komunikacji zbiorowej członków rodziny,
którzy udają się w innym kierunku, niż kierowca.
Wymagania ruchowe terminala zależą od przyjętego modelu pracy
węzła (przesiadki kaskadowe, lub spotkania linii). Po opracowaniu tego modelu
ustala się czas pobytu poszczególnych pojazdów na terminalu (długość i moment
postoju), co pozwala zaprojektować liczbę i układ stanowisk przystankowych i
odstawczych. W przypadku spotkań linii liczba stanowisk powinna odpowiadać
największej liczbie pojazdów biorących udział w przesiadce. Przy przesiadkach
kaskadowych natomiast najkorzystniejsze jest przyjęcie po jednym stanowisku
odjazdowym dla każdego kierunku ruchu. Układ stanowisk powinien ułatwiać
przesiadki na węźle, ale nie powinien wydłużać czasu przejazdu pojazdów przez
węzeł. Liczba i układ stanowisk przystankowych muszą również spełniać wymagania
w zakresie przepustowości węzła. Podobnie, kształt i rozmiary placu odstawczego
muszą spełniać wymagania przewoźników co do długości postoju i momentu
podstawiania się na stanowiska odjazdowe.
Wymagania handlowe terminala obejmują kwestie istotne dla pasażerów.
Jednym z najistotniejszych aspektów jest przydział linii do poszczególnych
stanowisk. Linie prowadzące w jednym kierunku powinny odjeżdżać z jednego
stanowiska (w przypadku wątpliwości należy przeprowadzić badania ankietowe
podróżnych na węźle). Podział stanowisk powinien odpowiadać preferowanym
kierunkom przesiadek (minimalizacja przejść pieszych). Ważne jest również
zapewnienie odpowiedniej informacji pasażerskiej - tym istotniejsze, im
większy jest na danym węźle udział podróży przypadkowych.
Inżynieria ruchu pieszego w obrębie węzła jest bardzo ważna ze względów
bezpieczeństwa. Najkorzystniej jest, jeżeli z obszaru węzła uda się całkowicie
usunąć ruch pojazdów indywidualnych - wówczas cała przestrzeń może być
dostępna dla pieszych i komunikacji zbiorowej i nie są konieczne żadne
wygrodzenia, czy sygnalizacja regulująca ruch pieszych. Jeżeli jednak węzeł
położony jest przy skrzyżowaniu z sygnalizacją świetlną - wówczas prędkość
wjazdu na przystanek pojazdów komunikacji zbiorowej rośnie i konieczne jest
kierowanie ruchem pieszym. Należy jednak bezwzględnie pamiętać, że pieszy jest
uczestnikiem ruchu, któremu najłatwiej przychodzi złamanie prawa, nie należy go
zatem do tego prowokować (sygnalizacja winna być wzbudzana i zabraniać wejścia
na przejście tylko na czas przejazdu tramwaju czy autobusu). Z tego samego
względu nie należy pieszych zmuszać do korzystania w obrębie węzła z długich
obejść, przejść podziemnych czy nadziemnych.
Zadaszenie peronów jest elementem, który ma duży wpływ na ruch pieszych
i pracę całego węzła. Na węzłach przesiadkowych o dużym przepływie pasażerów
typowe wiaty przystankowe nie sprawdzają się. Normalne i pożądane zachowania
(odsuwanie się podczas oczekiwania od krawędzi peronów, właściwy przepływ
pasażerów podczas wsiadania i wysiadania) można osiągnąć jedynie poprzez
zadaszenie całych peronów. Co ważne, dach powinien zachodzić nad jezdnię (lub
torowisko), aby odpowiednio chronić pasażerów również podczas wsiadania czy
wysiadania. Dobrze jest, gdy zadaszone są także przejścia pomiędzy
stanowiskami (podwyższenie komfortu przesiadek).
Terminale przy dworcach regionalnych organizuje się obok dworców lub
pod/nad nimi. Kluczowe znaczenie w projektowaniu ma udział (obecny i
planowany) poszczególnych rodzajów podróży: wewnątrzmiejskich i aglomeracyjnych.
Przy dominujących podróżach miejskich najważniejsze jest to, by nowy terminal
nie spowodował wydłużenia czasu jazdy komunikacji miejskiej. Przy dominacji
przesiadek i podróży aglomeracyjnych natomiast - maksymalne skrócenie
odległości pokonywanej przy przesiadce. Integracja transportu miejskiego i
regionalnego na węźle przejawia się przy tym przede wszystkim na płaszczyźnie
informacyjnej - w prezentacji odjazdów transportu miejskiego na dworcu
regionalnym i na odwrót.
Infrastruktura dodatkowa terminali może obejmować poczekalnie, handel,
gastronomię i inne usługi. W przypadku dobrze zorganizowanego transportu
miejskiego istnienie poczekalni nie jest konieczne (krótki czas oczekiwania
nie wymaga przebywania w zamkniętym i ogrzewanym pomieszczeniu), ani nawet
korzystne (problemy z usuwaniem osób bezdomnych). Celowość istnienia na węźle
drobnego handlu czy usług natomiast zależy od uwarunkowań lokalnych. Należy
jednak pamiętać, że obiekty te nie mogą zaburzać przepływu pasażerów.
Ocena efektywności węzłów powinna być dokonywana z punktu widzenia
pasażera. Pod uwagę należy brać: czas przejazdu komunikacji zbiorowej
przez węzeł i czas dostępu pasażera. Czas przejazdu najważniejszy jest dla
pasażerów przejeżdżających węzeł bez wysiadania, czas dostępu natomiast -
dla wsiadających, wysiadających i przesiadających się.
Szersze informacje na ten temat:
Przystanki i węzły transportu miejskiego
Strona główna
Ten utwór utwór jest dostępny na
licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów
zależnych 2.5 Polska.
oprac. Бogusław Molecki,
2012-04-22
Powered by vi !